Ekspozycja, dostępna dla zwiedzających przez cały kwiecień, stanowi artystyczną interpretację historii Dalmoru oraz tradycji gdyńskiego rybołówstwa. Prezentowane prace ukazują morskie dziedzictwo Gdyni z perspektywy malarskiej, łącząc walory historyczne z wrażliwością artystyczną.

Wystawa jest dostępna dla wszystkich odwiedzających Akwarium Gdyńskie.

Izabela Wołosiak (fot. W.Podlesińska)

Fotografie z wernisażu wystawy „Dalmor w obrazach. Rybackie impresje z dziejów Gdyni” w Akwarium Gdyńskim MIR-PIB (Weronika Podlesińska)

Powołanie zostało dokonane na kadencję trwającą do 26 maja 2028 roku.

To prestiżowe wyróżnienie stanowi wyraz uznania dla dorobku naukowego oraz zaangażowania Pani Profesor w rozwój badań nad akwakulturą i gospodarką rybacką. Jednocześnie jest to ważny sygnał potwierdzający znaczącą rolę Morskiego Instytutu Rybackiego – PIB w krajowym systemie nauki.

Serdecznie gratulujemy Pani Profesor i życzymy dalszych sukcesów naukowych oraz owocnej pracy w ramach Polskiej Akademii Nauk.

Moredun Research Institute to międzynarodowy o ośrodek naukowy zajmujący się zdrowiem zwierząt hodowlanych. Instytut prowadzi badania nad chorobami zakaźnymi oraz opracowuje nowe szczepionki, metody diagnostyczne oraz strategie zwalczania tychże chorób.

Dr Anita Jaglarz kieruje zespołem badającym choroby gatunków związanych z akwakulturą. Podczas wizyty przedstawiła dr hab. inż. Joannie Szlinder-Richert, prof. MIR-PIB, zakres badań realizowanych w Moredun Research Institute.

Celem spotkania było zapoznanie się z profilem działalności i zapleczem badawczym MIR-PIB oraz omówienie możliwości nawiązania współpracy między instytutami.

Dr Anita Jaglarz podczas prezentacji Moredun Research Institute. 

Spotkanie z Zastępcą Dyrektora MIR-PIB ds. Naukowych – dr hab. inż.  Joanną Szlinder-Richert, prof MIR-PIB.

Prof. Dariusz Fey przedstawił projekty realizowane w Ośrodku Eksperymentalno-hodowlanym MIR-PIB.

Prof. Magdalena Podolska zaprezentowała mikroskop fluorescencyjny.

Dr Ilona Waszak przedstawiła zakres badań realizowanych w Zakładzie Chemii Żywności i Środowiska.

O badaniach z wykorzystaniem NIR opowiadali mgr Karolina Jonko-Sobuś i mgr inż. Marcin Białowąs.

Badania genetyczne realizowane w Zakładzie Zasobów Rybackich przedstawiła dr Anna Wąs-Barcz.

O wykorzystaniu AI w badaniach MIR-PIB rozmawialiśmy z dr hab. Szymonem Smolińskim, prof. MIR-PIB.

Działalność prowadzoną przez Akwarium Gdyńskie MIR-PIB przedstawił Kierownik Artur Krzyżak.

Bardzo dziękuję wszystkim osobom, które zechciały podzielić się z naszą Gościnią zakresem swoich badań realizowanych w MIR-PIB. Pani Doktor była pod wrażeniem możliwości badawczych Instytutu i zaangażowania pracowników.

Autor: dr Katarzyna Nadolna-Ałtyn

Rekordowa frekwencja i szeroki program tematyczny

Kongres, organizowany przez Magazyn Przemysłu Rybnego, od lat stanowi ważne forum spotkań przedstawicieli sektora rybnego. Tegoroczna edycja, która odbyła się w hotelu Sheraton w Sopocie, była rekordowa zarówno pod względem frekwencji, jak i liczby reprezentowanych firm przetwórstwa rybnego oraz hodowców ryb. Wielu uczestników podkreślało także wysoki poziom merytoryczny wystąpień.

Program wydarzenia obejmował cztery sesje tematyczne poświęcone m.in. jakości i innowacjom w przetwórstwie rybnym, technologiom zwiększającym efektywność produkcji, a także zagadnieniom ekonomicznym, prawnym i politycznym związanym z funkcjonowaniem sektora rybnego.

Prelekcje pracowników MIR-PIB

W gronie prelegentów znaleźli się również pracownicy Morskiego Instytutu Rybackiego – Państwowego Instytutu Badawczego:

• dr inż. Olga Szulecka – „Wzbogacanie żywności w świetle wyników badań konsumenckich”
• dr hab. inż. Joanna Szlinder-Richert, prof. MIR-PIB – „Wykorzystanie substancji odżywczych z produktów ubocznych polskiego przetwórstwa rybnego do produkcji pasz i żywności”
• dr inż. Bogusław Pawlikowski – „Możliwości i warunki wzbogacania wartości odżywczej i zdrowotnej produktów rybnych”

Jak podkreśliła Zastępca Dyrektora ds. naukowych MIR-PIB, dr hab. inż. Joanna Szlinder-Richert, Kongres Rybny stanowi cenne forum wymiany doświadczeń i wiedzy pomiędzy środowiskiem naukowym a przedstawicielami przemysłu. Taka współpraca jest istotnym elementem rozwoju nowoczesnej i konkurencyjnej branży rybnej.

Jakość, innowacje i nowe technologie w przemyśle rybnym

Podczas tegorocznego Kongresu wiele uwagi poświęcono zagadnieniom związanym z jakością produktów rybnych oraz optymalizacją procesów produkcyjnych. Dyskusje dotyczyły zarówno aspektów bezpieczeństwa żywności – w tym kontroli mikrobiologicznej i ograniczania ryzyka występowania Listeria monocytogenes – jak i podnoszenia wartości odżywczej produktów.

Zwracano również uwagę na zmieniające się oczekiwania konsumentów. Coraz większą rolę odgrywają produkty o wysokiej wartości odżywczej, bogate w białko i kwasy omega-3, a także wytwarzane w sposób zrównoważony, z uwzględnieniem lokalnych źródeł surowca oraz ograniczania śladu środowiskowego. W tym kontekście istotnym kierunkiem rozwoju jest także zagospodarowanie tzw. side streams, czyli produktów ubocznych przetwórstwa, takich jak kolagen czy hydrolizaty białkowe, które mogą znaleźć zastosowanie w nowych produktach żywnościowych i paszowych.

W programie Kongresu pojawiły się również nowe tematy, m.in. dotyczące wykorzystania sztucznej inteligencji (Artificial Intelligence, AI) w przemyśle rybnym. Narzędzia AI są coraz częściej stosowane w procesach kontroli jakości, analizie danych czy ocenie surowców i produktów. Dyskutowano także o innowacjach w branży opakowań, które pozwalają wydłużać trwałość produktów oraz poprawiać ich prezentację.

Uczestnicy wydarzenia mieli także okazję wysłuchać wystąpień dotyczących właściwości prozdrowotnych ryb oraz zagadnień związanych z percepcją produktów rybnych przez konsumentów.

Polska pozostaje jednym z najważniejszych europejskich ośrodków przetwórstwa i eksportu produktów rybnych, a takie wydarzenia jak Kongres Rybny sprzyjają wymianie wiedzy, prezentacji wyników badań oraz wzmacnianiu współpracy między nauką a przemysłem.

Wiceminister rolnictwa Jacek Czerniak otwiera 12. Kongres Rybny w Sopocie (fot. Krzysztof Mystkowski)	Dr inż. Olga Szulecka z Zakładu Ekonomiki Rybackiej MIR w roli moderatorki (fot. Krzysztof Mystkowski)
Dr hab. inż. Joanna Szlinder-Richert w trakcie prelekcji (fot. Krzysztof Mystkowski)	Dr inż. Bogusław Pawlikowski z Zakładu Technologii i Mechanizacji Przetwórstwa MIR podczas wykładu (fot. Krzysztof Mystkowski)
Mgr inż. Tomasz Kulikowski podsumowuje 12. Kongres Rybny (fot. Krzysztof Mystkowski)	Uczestnicy wydarzenia (fot. Krzysztof Mystkowski)

Ankieta będzie dostępna również w formie elektronicznej na stronie
https://pgebaltica.pl/dla-mediow/aktualnosci

• https://mir.gdynia.pl/wiadomosci-rybackie/oraz 
• http://rybackie.mir.gdynia.pl/.

SPIS TREŚCI | NR 1-2 (269) •STYCZEŃ-LUTY 2026

• Od Redakcji … 1
• Kierunki badań naukowych i prac rozwojowych MIR-PIB na rok 2026 … 3
• Podsumowanie wyników oceanograficzno-rybackich rejsu r/v Baltica na przełomie listopada i grudnia 2025 roku … 5
• Boleń z Zalewu Wiślanego … 9
• Jak Profesor Kazimierz Demel wspominał Profesora Michała Siedleckiego … 12
• Noworoczne spotkanie w Instytucie … 14
• Gromadzenie danych na potrzeby zarządzania rybołówstwem w latach 2025-2027 … 15
• Na kutrach Bałtyku … 16
• Ostatni dom aksolotla, jezioro Xochimilco i walka o bioróżnorodność … 20

Jako osoby odpowiedzialne za prowadzenie badań środowiska morskiego, w imieniu instytucji naukowych, które reprezentujemy, wyrażamy głębokie zaniepokojenie projektem „Programem ochrony brzegów morskich”
https://wide-vision.pl/POBM/

przekazanym do publicznych konsultacji przez Ministerstwo Infrastruktury.

Projekt uzasadniony jest we wstępie strategicznym zadaniem walki z erozją na wybrzeżu:

„Założeniem POBM jest zabezpieczenie linii brzegowej na poziomie odpowiadającym stanowi z 2023r. z zastosowaniem selektywnie aktywnej ochrony, tj. ochrony szczególnie narażonych na erozję odcinków, przy jednoczesnym ograniczaniu skali erozji na całej długości wybrzeża.”

Chcemy podkreślić, że zjawiska przyrodnicze takie jak falowanie, erozja, poziom morza, temperatura nie mogą być obiektem walki, ale opartego na wiedzy dostosowania się do zachodzących zmian.

Sprzeciwiamy się przedstawionej w dokumencie strategii „bronimy wybrzeża przed erozją, z wyjątkiem obszarów chronionej przyrody jak „Słowiński Park Narodowy”, bo właściwe sformułowanie powinno brzmieć:

„bronimy wybrzeża tylko tam gdzie to konieczne – tzn. obszary portów, miast, cennej infrastruktury, pozostawiając pozostały obszar brzegu procesom naturalnym.”

Takie sformułowanie zgodne jest z przyjętą w 1995 roku rekomendacją HELCOM 16/3 o ochronie naturalnych procesów brzegowych

https://helcom.fi/wp-content/uploads/2019/06/Rec-16-3.pdf 

gdzie wprost stwierdza się, że ochrona brzegów powinna być ograniczona do obszarów infrastrukturalnych.

Operacja o Znaczeniu Strategicznym Gromadzenie danych a potrzeby zarządzania rybołówstwem  jest realizowana w ramach programu Fundusze Europejskie dla Rybactwa. Operacja jest wdrażana przez Morski Instytut Rybacki – Państwowy Instytut Badawczy (MIR-PIB), realizujący w Polsce Wieloletni Program Gromadzenia Danych Rybackich.

Polska, jako państwo członkowskie Unii Europejskiej, realizuje unijny program gromadzenia danych rybackich nieprzerwanie od 2005 roku. Jest to nie tylko obowiązek wynikający z przepisów prawa UE, lecz także kluczowe narzędzie pozwalające lepiej rozumieć zmiany zachodzące w zasobach ryb, funkcjonowaniu ekosystemów wodnych oraz rozwoju gospodarki rybackiej.

Wieloletni Program Gromadzenia Danych Rybackich obejmuje cztery główne obszary:

1. Biologia i środowisko

Prowadzony jest monitoring populacji kluczowych gatunków ryb, w tym dorsza, śledzia, szprota, ryb płaskich (stornia, turbot) oraz gatunków wędrownych, takich jak łosoś, troć i węgorz. Badania realizowane są w Morzu Bałtyckim, na łowiskach dalekomorskich, w jeziorach oraz w 11 rzekach północnej Polski, m.in. w Słupi, Redze, Łebie, Drwęcy, Parsęcie, Łupawie, Redzie, Inie oraz w dolnym biegu Wisły.
Zakres prac obejmuje pobór prób do szczegółowych analiz biologicznych, badania jakości wody i warunków środowiskowych, a także analizę połowów wędkarskich na podstawie obowiązkowych rejestrów.

2. Rybołówstwo komercyjne i rekreacyjne

Oprócz klasycznych statystyk połowowych stosowane są nowoczesne metody badawcze, takie jak monitoring portów z wykorzystaniem systemów kamer, obserwacje prowadzone na statkach rybackich oraz podczas wyładunków w portach i przystaniach morskich.
Istotnym elementem programu jest również monitoring rybołówstwa rekreacyjnego, którego celem jest opracowanie aktualnej mapy Polskiej Wyłącznej Strefy Ekonomicznej z przestrzennym i czasowym rozmieszczeniem połowów rekreacyjnych łososi i troci wędrownej, z uwzględnieniem gatunków i technik połowowych.

3. Badania w morzu

Polska uczestniczy w międzynarodowych rejsach badawczych koordynowanych przez ICES – Międzynarodową Radę Badań Morza. Statek badawczy r/v Baltica regularnie realizuje badania zasobów ryb dennych i pelagicznych, w tym pomiary akustyczne oraz pobór prób biologicznych. Uzyskane dane przekazywane są do wspólnych europejskich baz danych.

4. Dane ekonomiczne i społeczne

Program obejmuje analizę kondycji ekonomicznej polskiej floty rybackiej, sektora akwakultury oraz przetwórstwa rybnego. Zbierane informacje dotyczą m.in. kosztów działalności, zatrudnienia oraz wielkości produkcji, co pozwala ocenić znaczenie sektora rybackiego dla krajowej gospodarki.

Więcej: BROSZURA

Nowoczesne rozwiązania i ochrona bioróżnorodności

W ramach programu rozwijane są innowacyjne narzędzia badawcze, w tym aplikacja mobilna „MIR Przyłowy”, umożliwiająca zgłaszanie przypadkowych przyłowów gatunków chronionych. Dane przekazywane za pośrednictwem aplikacji trafiają bezpośrednio do naukowców i wspierają działania na rzecz ochrony bioróżnorodności Morza Bałtyckiego.

Dlaczego gromadzenie danych rybackich jest ważne?

Zebrane dane trafiają do europejskich baz danych i są analizowane przez naukowców oraz instytucje Unii Europejskiej. Na ich podstawie opracowywane są rekomendacje dotyczące m.in. kwot połowowych, zasad ochrony gatunków zagrożonych oraz kierunków rozwoju akwakultury. Rzetelna wiedza naukowa pozwala łączyć potrzeby gospodarki rybackiej z koniecznością ochrony ekosystemów morskich i rzecznych.

Realizacja i komunikacja programu

Za realizację programu odpowiada Morski Instytut Rybacki – Państwowy Instytut Badawczy (MIR-PIB) we współpracy z Ministerstwem Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Zachęcamy do śledzenia informacji o postępach i efektach realizacji Operacji o Znaczeniu Strategicznym – Gromadzenie danych rybackich w mediach społecznościowych oraz do oglądania materiałów filmowych dostępnych na stronie www.rybactwo.gov.pl i na kanale programu w serwisie YouTube.

#FunduszeUE   #FunduszeEuropejskie

#FunduszeEuropejskiedlaRybactwa   #rybactwo   #EFMRA

Gromadzenie danych na potrzeby zarządzania rybołówstwem w latach 2025-2027

Sztuka · Nauka · Społeczności

Panel dyskusyjny towarzyszący wystawie

W głębi: Żyjące morza, żyjące ciała i wystawie Kobiecy obraz morza

24 stycznia 2026 | godz. 10:00 | Państwowa Galeria Sztuki w Sopocie

 Wydarzenie będzie prowadzone w języku polskim oraz angielskim.

Partnerzy: Instytut Oceanologii PAN, Uniwersytet Gdański, Morski Instytut Rybacki – PIB

Celem spotkania jest zapoznanie się z działaniami artystów i naukowców, instytucji kultury i społeczności lokalnych w Dekadzie Oceanów, programie proklamowanym przez ONZ i UNESCO 5 lat temu, który poświęcony jest m.in. działaniom ekologicznym, naukowym i artystycznym.

„(…) Ocean nie jest czymś odległym ani odrębnym, ale czymś w nas, czymś, co łączy każdą żywą istotę na tej planecie. Nasza wystawa ma na celu zaproponowanie alternatyw dla antropocentrycznego spojrzenia na ludzką wyjątkowość, które wciąż oddziela nas od naszego środowiska i które na przestrzeni dziejów zmuszało nas do oswajania, kategoryzowania i ograniczania otaczającego nas świata” (Joseph Constable, kurator).

Kilkudziesięciu artystów zaproszonych do udziału w Sopocie kieruje swoją uwagę ku morzom i oceanom, potrącając struny naszej wyobraźni, wzbudzając emocje i inspirując do refleksji nad problemami ekologicznymi. Niszczycielskie skutki nadmiernych połowów, utrata wielu gatunków zwierząt, zanieczyszczenie wody i zbliżające się zagrożenia związane z przemysłową eksploatacją zasobów głębinowych to symptomy naszej obecnej relacji z oceanem.

Program obejmuje dwa panele tematyczne poświęcone:

1. Przykładom innych wystaw dotyczących oceanów i ekologii
2. Współpracy artystów z naukowcami
3. Społecznościom rybackim

Agenda

10:00–10:30 | Oprowadzanie po wystawie W głębi: żyjące morza, żyjące ciała ­­

Prowadzenie: kuratorki Eulalia Domanowska i Joanna Gemes

Spotkanie uczestników w przestrzeni galerii. Półgodzinne wprowadzenie w tematykę wystawy, stanowiące kontekst dla późniejszych dyskusji.

10:30–11:30 | Panel I

Perspektywy artystyczne wokół morza, przykłady wystaw dotyczących oceanu

i ekologii

Obok wystawy w Państwowej Galerii Sztuki w Sopocie przedstawimy jeszcze trzy projekty poświęcone morzom, oceanom i ekologii, poznając perspektywę Helsinki Biennale, Centrum Sztuki w Sainsbury i Bałtyckiej Galerii Sztuki Współczesnej

Moderatorka: Eulalia Domanowska, historyczka sztuki i kuratorka, dyrektorka Państwowej Galerii Sztuki w Sopocie

Uczestnicy:

• 10:30 – 10:45 — Kati Kivinen, kuratorka i historyczka sztuki z Helsinek, Muzeum HAM, kuratorka tegorocznej edycji Helsinki Biennial 2025

Temat trzeciej edycji biennale w tym roku w Helsinkach, nazwanym „Shelter” czerpał inspirację z habitatu wyspy Vallisaari, chronionego przed zasiedleniem przez ludzi od dziesięcioleci. Biennale odzwierciedlało kruchą relację między ludzkością a światem przyrody. Wychodząc poza perspektywę antropocentryczną, prezentowane dzieła sztuki eksponowały zwierzęta, rośliny, grzyby, owady i minerały. Biennale dążyło do stworzenia nowych przestrzeni ochrony i zainspirowania pozytywnych działań na rzecz środowiska. Biennale w Helsinkach w 2025 roku zaprezentowało 37 artystów i kolektywów z Finlandii i całego świata. https://helsinkibiennaali.fi/en/hb25/

• 10:45 – 11:00 — Pandora Syperek, pisarka i historyczka sztuki, Centrum Sztuki w Sainsbury w Wielkiej Brytanii wystawa Sea Inside

Pandora Syperek jest pisarką i historyczką sztuki o korzeniach brytyjsko-kanadyjskich, kuratorką wystawy „Sea Inside”. Kieruje ona nasze oceaniczne spojrzenie w stronę bardziej intymnych przestrzeni morskich – fizycznych, psychologicznych czy wyobrażonych – i zagłębia się we wspólne wodne pochodzenie, rdzenne style życia i przedmioty, które wydobywamy z morza, aby pokazać je na lądzie. https://sainsburycentre.ac.uk/channel/sea-inside/

• 11:00 – 11:15 — Agnieszka Kilian, dyrektorka Bałtyckiej Galerii Sztuki Współczesnej oraz Romuald Demidenko, kurator, wystawa Koalicje wody

Wystawa Koalicje wody była zakorzeniona w miejscu – na styku lądu i Bałtyku. To wyjątkowe morze stało się punktem wyjścia do namysłu nad sposobami współistnienia, obserwacji praktyk czerpiących z wody i jej właściwości, oraz budowania relacji między wodą, ciałem i wspólnotą. Wystawa postulowała uważne spojrzenie, czułość wobec marginalizowanych kwestii i wypychanych poza społeczny dyskurs zjawisk.

• 11:15 – 11:30 — Dyskusja

 11:30–11:45 | Przerwa kawowa

11:45 – 12:45 | Panel II

Idea współpracy artysta–naukowiec i praktyki artystyczne

Uczestnicy dwóch wystaw prezentowanych w Galerii PGS, naukowcy z Instytutu Oceanologii PAN w Sopocie i Uniwersytetu Gdańskiego będą prezentować praktyki artystyczne, które są doskonałym medium promującym odkrycia i teorie naukowe. Prezentowane wystawy są podsumowaniem 3-letniego projektu „Morska Planeta”, obejmującego spotkania w PGS i rezydencje na naukowym statku Oceania.

W galeriach można zobaczyć prace artystów, którzy mówią o naszej głębokiej, fizycznej, psychologicznej, emocjonalnej i duchowej relacji z oceanem. Zachęcają nas do myślenia o morzu jako przestrzeni wyobraźni, pamięci i transformacji. (Joseph Constable, kurator)

Moderatorka: Joanna Gemes, dyrektorka i założycielka agencji doradztwa artystycznego l’etrangere w Londynie

• Artystki i artyści:

Kati Roover | Cecylia Malik | Grażyna Smalej | Kuba Bąkowski | Yan Tomaszewski

• Naukowcy:

dr hab. Sławomir Sagan, Instytut Oceanologii PAN w Sopocie

dr hab. Katarzyna Smolarz, Dziekan Wydziału Oceanografii i Geografii Uniwersytetu Gdańskiego

prof. dr hab. Jan Marcin Węsławski, dyrektor Instytutu Oceanologii PAN w Sopocie

12:45 – 13:15 | Dyskusja z publicznością. Posumowanie. 

Dofinansowano ze środków Miasta Sopotu

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego

Projekt W głębi: Żyjące morza, żyjące ciała jest wspierany przez British Council jako część UK/Poland Season 2025

Spotkania dotyczą rybaków łowiących w kwadratach O6, O7, O8, N7, N8, czyli obszaru gdzie powstanie farma Baltic Power.

Harmonogram spotkań:

Ustka (12 stycznia) g. 10:00-12:00 (spotkanie + punkt konsultacyjny)
Łeba (12 stycznia) g. 14:00-16:00 (spotkanie + punkt konsultacyjny)
Władysławowo (13 stycznia) g. 10:00-12:00 (spotkanie + punkt konsultacyjny)

Ustka

Łeba

Władysławowo